Chương 3: Ai Cập Và Sahara – Muối Của Xác Ướp Và Những Thành Phố Pha Lê

Muối Natron và chiếc chìa khóa sang thế giới bên kia của Ai Cập

Đối với người Ai Cập cổ đại, cái chết không phải là sự kết thúc mà là sự khởi đầu của một hành trình mới. Để linh hồn (Ka) có thể nhận ra thể xác ở thế giới bên kia, cơ thể phải được giữ nguyên vẹn. Và chìa khóa tối thượng của quá trình bảo tồn này chính là Natron—một loại muối tự nhiên cấu thành từ Natri Cacbonat, Natri Bicacbonat, Natri Clorua và Natri Sulfat, được thu hoạch từ lòng các hồ cạn vùng thung lũng Wadi El Natrun.

Quy trình ướp xác kéo dài 70 ngày, trong đó có đến 40 ngày thi thể được phủ kín hoàn toàn bằng muối natron khô. Natron hoạt động như một máy hút ẩm cực mạnh, hút sạch nước khỏi các mô cơ và ngăn chặn vi khuẩn phân hủy phá hoại tế bào mà không làm biến dạng da thịt như các phương pháp sấy nhiệt khác. Nhờ có muối natron, những vị Pharaoh vĩ đại như Ramesses II hay Tutankhamun vẫn hiện diện sừng sững trước mắt chúng ta sau hàng ngàn năm.

Con đường muối Sahara và giao dịch “vàng đổi muối”

Sâu trong sa mạc Sahara khắc nghiệt, muối là mặt hàng quý hiếm đến mức nó được trao đổi ngang giá với vàng. Nhu cầu muối cực cao của các vương quốc Tây Phi thiếu muối (như Đế chế Ghana và Mali) đã mở ra một trong những tuyến đường thương mại huyền thoại nhất lịch sử: Con đường muối xuyên Sahara.

Các đoàn lữ hành gồm hàng ngàn con lạc đà đã băng qua những đụn cát cháy nắng để đến Taghaza—một trong những địa danh kỳ lạ nhất thế giới.

Taghaza - Thành phố xây từ những khối muối

Taghaza là một mỏ muối khổng lồ nằm giữa lòng Sahara khô cằn. Nơi đây khô hạn đến mức người ta không thể tìm thấy gỗ hay đá để xây nhà. Thay vào đó, cư dân Taghaza (chủ yếu là nô lệ khai thác mỏ) đã cắt các tảng muối đất thành những viên gạch để xây dựng nhà cửa, nhà thờ và các bức tường phòng thủ. Nước uống phải được mang từ nơi khác đến, và bất kỳ trận mưa hiếm hoi nào cũng có nguy cơ làm tan chảy cả thành phố.

Từ Taghaza, những khối muối lớn được xẻ ra, chất lên lưng lạc đà và chuyển về phía Nam. Tại các chợ đầu mối dọc sông Niger, các thương nhân từ vương quốc Mali sẽ đổi những thỏi muối trắng lấy những lá vàng nguyên chất từ mỏ vàng Bure và Bambuk. Câu nói nổi tiếng của nhà du hành Ibn Battuta khi đến thăm khu vực này đã minh chứng cho giá trị của muối: “Tại đây, muối được trao đổi như tiền tệ, và giá trị của nó thay đổi theo khoảng cách nó được vận chuyển.”