Chương 9: Gandhi Và Hành Trình Muối – Biểu Tượng Của Tự Do

Thuế muối của Đế quốc Anh – Gánh nặng trên vai người nghèo Ấn Độ

Vào năm 1930, Đế quốc Anh đang kiểm soát Ấn Độ với một hệ thống thuế tinh vi và tàn nhẫn. Trong số đó, Thuế muối (Salt Tax) là đặc biệt bất công: Luật Muối của Anh nghiêm cấm người Ấn Độ tự thu hoạch hoặc bán muối, dù họ sống ngay sát bờ biển giàu muối. Họ phải mua muối từ những nhà phân phối được chính quyền Anh cấp phép với giá bị thổi lên cao nhân tạo.

Đây không phải là khoản thuế nhỏ với người giàu. Với hàng triệu người nghèo Ấn Độ—những người phải lao động nặng nhọc dưới nắng nóng thiêu đốt và cần muối để bù đắp khoáng chất bị mất qua mồ hôi—muối đắt đỏ là sự bất công hàng ngày không thể chịu đựng nổi. Kurlansky nhận xét sắc bén: không có loại thuế nào nặng nề hơn là đánh thuế vào thứ mà người nghèo nhất cũng cần để sống còn.

Dandi March (Salt March) – 388km thay đổi lịch sử

Ngày 12 tháng 3 năm 1930, Mahatma Gandhi bước ra khỏi Ashram Sabarmati ở Ahmedabad cùng 78 người đi cùng, bắt đầu cuộc hành trình đi bộ dài 388 km (241 dặm) đến làng chài nhỏ Dandi trên bờ biển tỉnh Gujarat.

Phóng viên quốc tế hết sức hoang mang khi nghe ông công bố kế hoạch. Đây là gì—một cuộc biểu tình hay một chuyến dã ngoại? Chính phủ Anh ban đầu không coi trọng, thậm chí chế giễu. Nhưng trong suốt 24 ngày đi bộ, điều kỳ diệu đã xảy ra:

Mỗi ngày, đoàn người ngày một đông thêm. Mỗi làng Gandhi đi qua, hàng trăm, rồi hàng ngàn người gia nhập đoàn. Hàng triệu người Ấn Độ dõi theo từng bước chân của ông qua báo chí. Tạp chí Time của Mỹ cử phóng viên đến đưa tin trực tiếp. Toàn thế giới đổ mắt về phía Ấn Độ.

Chiếc nhúm muối làm rung chuyển Đế quốc

Ngày 6 tháng 4 năm 1930, Gandhi bước xuống bãi biển Dandi, cúi xuống và nhặt một nhúm muối thiên nhiên từ mặt đất—hành động đơn giản nhưng trực tiếp vi phạm Luật Muối của Đế quốc Anh.

Khoảnh khắc đó như một tia điện phóng qua toàn Ấn Độ. Hàng trăm ngàn người khắp nước đồng loạt làm theo, tự thu hoạch muối trên bờ biển và bán muối không qua kênh của Anh. Chính quyền Anh bắt đầu bắt bớ hàng loạt—hơn 60.000 người bị bắt giam chỉ trong vài tháng sau đó, kể cả Gandhi. Nhưng mỗi vụ bắt bớ lại làm bùng lên thêm làn sóng phản kháng.

Điều đặc biệt là toàn bộ phong trào diễn ra hoàn toàn phi bạo lực. Khi cảnh sát Anh đánh đập người biểu tình tại Dharasana Salt Works, những người biểu tình tiến lên hàng đầu không chống trả, chấp nhận bị đánh ngã nhưng tiếp tục đứng dậy—cảnh tượng này được phóng viên Mỹ Webb Miller thuật lại và rung chuyển dư luận quốc tế.

Di sản vĩnh cửu của hạt muối tự do

Hành Trình Muối của Gandhi là chiến dịch phi bạo lực thành công nhất trong lịch sử hiện đại. Nó chứng minh rằng quyền lực của kẻ thống trị phụ thuộc vào sự phục tùng của người bị trị—và khi người bị trị đồng loạt không phục tùng một cách hòa bình, đế quốc không có vũ khí nào để đối phó.

17 năm sau Hành Trình Muối, Ấn Độ giành được độc lập. Ngày nay, hình ảnh Gandhi nhặt muối trên bãi biển Dandi là một trong những biểu tượng mạnh mẽ nhất của cuộc đấu tranh giành tự do trong thế kỷ XX—một nhắc nhở rằng đôi khi, một hạt muối đủ sức thay đổi thế giới.